ابتلاء ابتلاء يعنى « تجربهء حق » . باباطاهر عريان با اين عبارت جامع و زيبا به تعريف ابتلا يا بلا پرداخته است . زندگى بشرى ، گذرگاهى است انباشته از تجربه‌هاى مختلف و آزمايشهاى متفاوت ؛ برخى از اين تجربه‌ها را آدمى غم و بدبختى مىنامد و برخى را شادى و خوشبختى . در هر حالى كه باشد در آزمون و امتحان قرار دارد تا سپاس گزارد يا ناسپاسى كند . چنان كه عين القضاة در شرح اين عبارت مىگويد : « هر بلايى كه از فقر ، گرسنگى ، از دست دادن مال و جان باشد ، تجربهء حق است تا به واسطهء آن هر يك از مردمان آزمايش شوند و بر آن صبر نمايند و شكر گزارند و هر كس آن را از سوى خدا نيابد ، بر آن بىتابى كند و كفران ورزد . » خداوند هم فرموده است : وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ « 1 » . دربارهء اين عبارت ، حكيم عارف ، سلطان محمّد گنابادى مىگويد : « بلا از جانب خداوند ، خالص نمودن سالك از ناخالصى است و خالص نمودن ناخالصى بشرى است تا بدون ناخالصى بشرى وارد جهنم گردد . » مقرون بودن خير يا شر در زندگى دنيا و آميختگى خوبى با بدى در وجود آدمى ، مقتضاى حكمت عادلانهء خداوندى است كه جدايى بين آن دو

--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 155 : و قطعا شما را به چيزى از [ قبيل ] ترس و گرسنگى ، و كاهشى در اموال و جانها و محصولات مىآزماييم ؛ و مژده ده شكيبايان را .